“เป่ากบ-อีตัก-มอญซ่อนผ้า”ฟื้นฟูผู้ป่วยจิตเวช

2017-09-09 06:20:53

“เป่ากบ-อีตัก-มอญซ่อนผ้า”ฟื้นฟูผู้ป่วยจิตเวช

รพ.จิตเวชเลยฯ ดึงการละเล่นพื้นบ้าน“เป่ากบ อีตัก มอญซ่อนผ้า”ฟื้นฟูผู้ป่วยจิตเวชแห่งแรกในประเทศ

เมื่อวันที่ 9 ก.ย. น.ต.นพ.บุญเรือง ไตรเรืองวรวัฒน์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข กล่าวถึงการไปตรวจเยี่ยม รพ.จิตเวชเลยราชนครินทร์ จ.เลย เมื่อวันที่ 8 ก.ย.ที่ผ่านมาว่า เพื่อติดตามความคืบหน้าและปัญหาอุปสรรคในการจัดบริการดูแลประชาชนที่มีปัญหาเจ็บป่วยทางจิตเวช ในภาพรวมของการจัดบริการเพือเพิ่มการเข้าถึงบริการของผู้ป่วยจิตเวชผู้ที่มีปัญหาสุขภาพจิตทั่วไปที่อยู่ในความดูแลของรพ.จิตเวชเลยซึ่งมี 4 จังหวัด ได้แก่ อุดรธานี เลย หนองบัวลำภู และหนองคาย ประชาชนประมาณ 3 ล้านกว่าคน พบว่าการเข้าถึงบริการมีแนวโน้มดีขึ้น จำนวนผู้ป่วยจิตเวชฉุกเฉินมากขึ้นจาก เฉลี่ย10 คน เป็น 20 คน พบผู้ป่วยรายใหม่ปีละ 2,800 คน ผู้ป่วยจิตเภทเข้าถึงบริการเกินกว่าร้อยละ 70 โรคซึมเศร้าเข้าถึงเกินกว่าร้อยละ50 ในกลุ่มเด็กอายุ2-5 ปี ก็ดีขึ้น เช่นเด็กออทิสติกเข้าถึงบริการเฉลี่ยร้อยละ 41 สามารถดูแลผู้ป่วยจิตเวชได้อย่างมีคุณภาพ โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการรุนแรง ยุ่งยากซับซ้อน มีความเสี่ยงก่อความรุนแรงในชุมชนได้สูง ขณะนี้มีผู้ป่วยกลุ่มนี้อยู่ในความดูแล200 กว่าคน พบว่าดูแลควบคุมอาการได้ทั้งหมด ไม่มีก่อความรุนแรงแม้แต่รายเดียว อย่างไรก็ดียังมีข้อจำกัดในด้านบุคลากร เช่นพยาบาลวิชาชีพ ขณะนี้เพียง 56 คน ขณะที่มีผู้ป่วยในวันละ 140-150 คน จะพิจาณาจัดสรรจำนวนพยาบาลรวมทั้งวิชาชีพอื่นๆเพิ่มขึ้น เพื่อให้เหมาะสมกับภาระงานที่ดูแลจริง จะไม่ขึ้นกับขนาดโรงพยาบาล

อธิบดีกรมสุขภาพจิต กล่าวต่อว่า นอกจาก รพ.จิตเวชเลยฯจะเป็น รพ.เฉพาะทางบำบัดรักษาโรคจิตเวชทั้งเด็กผู้ใหญ่ทุกโรคที่มีอาการรุนแรงแล้ว กรมสุขภาพจิตมีนโยบายพัฒนาให้เป็น รพ.ที่มีความเชี่ยวชาญหรือความเป็นเลิศในด้านจิตเวซศาสตร์วัฒนธรรม เป็นแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศ ซึ่งองค์ความรู้ด้านวัฒนธรรมนี้ เกี่ยวข้องการนำวิถีชีวิต ความเชื่อที่สืบทอดเป็นประเพณี กันมาตั้งแต่ในอดีต มาบูรณาการกับการดูแลผู้ป่วยจิตเวช เป็นองค์ความรู้จิตเวชแขนงใหม่ เนื่องจากวัฒนธรรมมีความเกี่ยวข้องกับปัญหาสุขภาพจิตเช่นโรคอุปทานหมู่ ปอบเข้า ขณะนี้เริ่มใช้บ้างเช่นที่ออสเตรเลีย สหรัฐอเมริกาและแคนาดา เนื่องจาก รพ.จิตเวชเลยฯเป็นพื้นที่ชายแดนมีวัฒนธรรมเชื่อมโยง 2 ฝั่ง คือไทยและลาว ขณะนี้ได้ศึกษาวิจัยและคัดเลือกการละเล่นพื้นบ้านที่ผู้ป่วยคุ้นเคยกันคือ เป่ากบ มอญซ่อนผ้า และอีตัก มาใช้ฟื้นฟูผู้ป่วยจิตเวชผู้ใหญ่ทุกโรค โดยนำมาจัดเป็นกิจกรรม นันทนาการ ซึ่งทั้ง 3 การละเล่นนี้มีผลดี ต่อการฝึกสติ สร้างสัมพันธภาพระหว่างผู้ป่วยเองและผู้ป่วยกับเจ้าหน้าที่ ฝึกการสร้างการอยู่ร่วมสังคม การวางแผนแก้ไขปัญหา ฝึกการให้กำลงใจและคำชื่นชม และฝึกการเคารพกติกาสังคม ผลทดลองใช้ในหอผู้ป่วยฟื้นฟูในปีนี้ พบว่าให้ผลดี ผู้ป่วยกล้าพูดคุยกับเจ้าหน้าที่มากขึ้น ยอมรับและให้ความร่วมมือการรักษา สภาพจิตใจดีขึ้น มีสัมพันธภาพดีขึ้น คาดว่าจิตเวชศาตร์วัฒนธรรม จะทำให้การดูแลผู้ป่วยจิตเวชที่สอดคล้องกับความหลากหลายทางวัฒนธรรมของผู้ป่วยได้เป็นอย่างดี

Advertisement




ด้าน นพ.อาทิตย์ เล่าสุอังกูร ผอ.รพ.จิตเวชเลย ฯกล่าวว่า ขณะนี้ได้ทำการวิจัยเรื่องอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม ซึ่งสามารถพัฒนามาเป็นแบบสัมภาษณ์ผู้ป่วยข้ามวัฒนธรรม ซึ่งมี 5 กลุ่มได้แก่ ชาติพันธุ์ กลุ่มนักบวช กลุ่มเพศทางเลือก กลุ่มภาษา เช่น ม้ง พม่า ลาว และกลุ่มความเชื่อเฉพาะถิ่น เช่นผีเข้า ปอบเข้าเป็นความเชื่อที่พบเฉพาะในภาคอีสาน เพื่อใช้คัดกรองและประมวลอัตลักษณ์ตัวตนของผู้ป่วย และอยู่ระหว่างการจัดทำแนวปฏิบัติในการเปิดให้บริการในคลินิกเฉพาะทาง พร้อมทั้งได้จัดทำหลักสูตรด้านนี้ จำนวน3 หลักสูตรได้แก่ 1.หลักสูตรจิตเวซศาสตร์วัฒนธรรม ผ่านการรับรองจากกรมสุขาพจิต 2. หลักสูตรการพยาบาลข้ามวัฒนธรรม และ3. หลักสูตรการให้คำปรึกษาข้ามวัฒนธรรม เพื่อใช้ในการพัฒนาศักยภาพบุคลากรให้มีวคามเชี่ยวชาญ สามารถดูแลผู้ป่วยที่มีความแตกต่างทางวัฒนธรรมได้ ทั้งนี้เมื่อเปรียบกับต่างประเทศพบว่าผู้ป่วยจิตเวชของไทยมีความหลากหลายทางด้านวัฒนธรรมความเชื่อและชาติพันธุ์เป็นหลัก ขณะที่ในต่างประเทศมีความหลากทางด้านชาติพันธุ์และภาษา การเข้าใจถึงรากเหง้าวัฒนธรรมจะนำมาสู่การให้บริการที่เห็นคุณค่าต่อการเป็นมนุษย์ ลดความเหลื่อมล้ำ ให้คนทุกคนมีสิทธิ์ที่จะเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างเท่าเทียม

แท็กที่เกี่ยวข้อง